Onderzoeksproject van Tilburg University

Openbaarmaking van beschikkingen, onderzocht en in kaart gebracht

CITaDOG onderzoekt wat er verandert wanneer de overheid haar besluiten over individuele gevallen openbaar maakt. Wij brengen in kaart wie dat al doet, en wat het voor de burger betekent.

Raadpleeg de database Lees de laatste berichten

Onderzoeksveld: de Nederlandse overheid, van gemeente tot zelfstandig bestuursorgaan.

Uit Beschikkingen in Beeld: de overheden die hun beschikkingen openbaar maken.

Het begrip kort uitgelegd

Wat is een beschikking?

Regels en beleid zijn openbaar. De toepassing daarvan in een concreet geval is dat meestal niet. Wie een besluit ontvangt, kan de wet nalezen. Hoe dezelfde regel in vergelijkbare zaken uitpakt, blijft onzichtbaar.

Daardoor is moeilijk te beoordelen of een besluit klopt. Openbaarmaking van beschikkingen kan dat veranderen. Dan is niet alleen de regel kenbaar, maar ook de toepassing ervan.

Beschikking

Een beschikking is een overheidsbesluit over een individueel geval. Denk aan de verlening van een vergunning, de toekenning van een subsidie of het opleggen van een sanctie. Zulke besluiten gaan normaal gesproken alleen naar de betrokkenen.

Drie uitdagingen

Openbaarheid alleen is niet genoeg

Een wettelijke plicht tot openbaarmaking maakt de burger niet vanzelf sterker. Daarom kent het project drie centrale uitdagingen.

Case disclosure

Openbaarheidswetgeving betekent nog niet dat beschikkingen ook echt openbaar worden. Wij meten in welke mate en op welke wijze overheden dat doen. Vervolgens leggen wij die praktijk naast de geldende wetgeving.

Case connection

Beschikkingen zijn pas te vergelijken wanneer zij met elkaar verbonden kunnen worden. Gezien de aantallen is daar taaltechnologie voor nodig. Die moet patronen in besluitvorming herkenbaar maken.

Case impact

Openbare besluiten veranderen de besluitvorming zelf. Ambtenaren kunnen zich verhouden tot eerdere besluiten van anderen. Burgers kunnen zich juist op geopenbaarde besluiten beroepen.

Onderzoekslijnen

Twee teamprojecten en vier promotieonderzoeken

Het onderzoek brengt bestuursrecht, bestuurskunde en taaltechnologie samen. Twee teamprojecten werken aan standaarden en aan het meten van de praktijk. Vier promovendi verdiepen elk een eigen deelvraag.

Bekijk alle onderzoekslijnen

Administrative Case Law Identifier
Een metadatastandaard voor beschikkingen
Beschikkingen in Beeld
De openbaarmakingspraktijk van 509 overheden gemeten
Besluitvormingsgedrag van ambtenaren
Promotieonderzoek van Alma Besic
Tekstuele gelijkenis voor juridisch zoeken
Promotieonderzoek van Julian Leeffers
Informatie-extractie uit beschikkingen
Promotieonderzoek van Harry Nan
Toegang tot overheidsinformatie
Promotieonderzoek van Kristjan Robert Lossmann

Uit het onderzoek

Het team deelt resultaten, projectnieuws en commentaar op de actualiteit rond openbaarheid van bestuur.

3 april 2026 Onderzoeksresultaten

Resultaten Beschikkingen in Beeld bekend

Het deelproject Beschikkingen in Beeld is afgerond. In 2025 vonden wij 46.033 geopenbaarde beschikkingen bij 37 overheden met vijf sterren, plus 51 overheden met vier sterren.

28 oktober 2025 Projectnieuws

Aanvraag Beschikkingen in Context gehonoreerd

Ons vervolgproject Beschikkingen in Context is een van de acht actiepunten waarvoor subsidie is toegekend binnen het Actieplan Open Overheid 2023 tot 2027.

Onderzoekers van CITaDOG tijdens de gezamenlijke Vidi-bijeenkomst in maart 2025

2 oktober 2025 Onderzoeksresultaten

Beschikkingen in Beeld, de tussenstand

Wij rondden de inventarisatie af van de openbaarmakingspraktijk van alle gemeenten, provincies, waterschappen, ministeries en zelfstandige bestuursorganen. Het beeld: openbaarmaking komt op gang.

Bekijk alle berichten

Zelf zoeken

Bekijk welke overheden hun beschikkingen al publiceren

Onderzoek naar openbaarheid heeft pas waarde als u de resultaten zelf kunt raadplegen. Op beschikkingeninbeeld.nl staat per overheid wat er openbaar is en waar u het vindt. Wij meten die praktijk jaarlijks opnieuw.

Raadpleeg de database Alle tools en data

46.033 gevonden beschikkingen

Zoveel geopenbaarde beschikkingen vonden wij in 2025, verspreid over het hele overheidsbestel.

37 overheden met vijf sterren

Zij maken beschikkingen daadwerkelijk in volledige tekst openbaar.

51 overheden met vier sterren

Zij publiceren beschikkingen gedeeltelijk, bijvoorbeeld in de vorm van overzichten. In totaal onderzochten wij 509 overheden.

Veelgestelde vragen

Vragen die wij vaak krijgen over beschikkingen, over de Wet open overheid en over dit onderzoek.

Wat is het verschil tussen een beschikking en een algemene regel?

Een beschikking gaat over een individueel geval, bijvoorbeeld een vergunningaanvraag. Een algemene regel geldt voor een onbepaalde groep, zoals een verordening. Algemene regels zijn al openbaar. Voor beschikkingen geldt dat nog niet.

Verplicht de Wet open overheid tot publicatie van beschikkingen?

Op dit moment nog niet. De verplichting tot actieve openbaarmaking van beschikkingen is nog niet in werking getreden. Overheden mogen wel vooruitlopen op die plicht. Sommige doen dat al.

Waar vind ik geopenbaarde beschikkingen?

Dat verschilt per overheid. Sommige publiceren op officielebekendmakingen.nl, andere op hun eigen website. Op beschikkingeninbeeld.nl staat per organisatie waar u moet zoeken.

Worden persoonsgegevens dan openbaar?

Nee. Een overheid maakt persoonsgegevens en andere beschermde informatie onleesbaar voordat zij een beschikking publiceert. Ons onderzoek gaat over de besluiten, niet over de betrokken personen.

Wie financiert CITaDOG?

Het project combineert een Vidi-project van NWO met een Icon-project binnen het programma Digital Sciences for Society van Tilburg University. Het loopt tot en met december 2028.

Onze organisatie publiceert beschikkingen. Hoe meldt u dat?

Meent uw organisatie in aanmerking te komen voor een extra ster, dan kunt u dat bij ons melden. De universiteitsadressen van de onderzoekers staan op de pagina Team.

Financiers en consortium

Onderzoek samen met de uitvoeringspraktijk

NWO financiert het Vidi-project. Het programma Digital Sciences for Society van Tilburg University financiert het Icon-project. Daarnaast werkt CITaDOG samen met universiteiten en met organisaties uit de praktijk.

NWO, Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek

Financier van het Vidi-project

Tilburg University, programma Digital Sciences for Society

Financier van het Icon-project